De schildersklas van Raveel.

Het was alweer een hele tijd geleden dat ik er geweest was. Hoog tijd dus om het Mudel, het museum in Deinze, nog eens met een bezoekje te vereren. Vorige vrijdag stapte ik er goedgemutst naartoe.
Het was opnieuw een blij weerzien met de medewerkers van het museum. Het voelt er voor mij altijd een beetje als thuiskomen. Ik kreeg meteen ook een rondleiding aangeboden door de nieuwste tentoonstelling in het museum.

Er is dit jaar heel wat te doen naar aanleiding van de 100ste verjaardag van kunstenaar Roger Raveel (°1921 / +2013). Het grootste evenement heeft plaats in “Bozar“, het Paleis voor Schone Kunsten, in Brussel. Daar loopt nog tot 21 juli een retrospectieve rond de kunstenaar uit de Leiestreek.
In zijn geboortedorp Machelen-aan-de-Leie staat er ook een en ander op stapel en dus kon het museum in Deinze niet achterblijven.
De tentoonstelling in het Mudel gaat dieper in op de langdurige band die Raveel had met de stad Deinze. Bij de inkom staat een uitvergrote klasfoto van toen Roger Raveel zelf nog een leerling was aan de tekenacademie.

Maar Roger Raveel was van 1960 tot 1973 leerkracht aan de Stedelijke Academie van Deinze, waar hij voor vele kunstenaars in spe een inspiratie- en rolmodel was.
De tentoonstelling in het Mudel focust vooral op de werken van de leerlingen van Raveel. Dat zij door hun meester sterk waren beïnvloed is duidelijk te merken. Bijvoorbeeld op deze muurschildering die Raveel samen met zijn leerlingen maakte in 1972. Het grote schilderij was in de academie achter een andere muur terecht gekomen en zo in de vergetelheid geraakt. Het werd pas onlangs herontdekt en de hele muurschildering werd voor de gelegenheid overgebracht naar het museum.

Andere werken van de leerlingen van Raveel zaten reeds jaren lang opgeborgen in het reservedepot van het museum en zijn voor deze tentoonstelling weer tevoorschijn gehaald.

Maar er wordt ook aandacht besteedt aan het werk van de meester zelf, waarbij vooral de beginjaren van Raveel als kunstenaar aan bod komen.

De tentoonstelling in het Mudel is nog tot 6 juni iedere dag te bezoeken (behalve op maandag). Op voorhand reserveren is in deze corona-tijden nog steeds verplicht.
Voor meer info kunnen jullie hieronder klikken op de affiche.

Het was met pijn in het hart dat ik vorige vrijdag het museum verliet. Als dat ellendig virus maar eens gauw wou ophoepelen, zodat ik er weer als vrijwilliger aan de slag kan.

TIP : Op zondag 28 maart wordt op de tv-zender Canvas om 20u.10 een documentaire uitgezonden over Roger Raveel .

De Leie op het canvas.

Twee weken geleden ben ik na meer dan drie maanden nog eens in het museum van Deinze (mudel) geweest. Het was opnieuw een superblij weerzien met de collegaatjes. Elkaar een knuffel geven mocht niet natuurlijk, een beetje bijpraten vanop veilige afstand met mondmasker, kon nog wel.
Ik was er gewoon op bezoek, want echt terugkeren naar het museum om vrijwilligerswerk te doen zit er nog niet in. Daar steekt dat rotvirus nog steeds een stokje voor.
Ik maakte van de gelegenheid gebruik om een rondwandelingetje te doen in het museum. Daar loopt momenteel een tentoonstelling met werken uit de eigen vaste collectie van het museum, met de Leie als thema. Deze keer ligt de klemtoon op de rivier zelf en op het dorpsleven aan de Leie. Een thema dat vaak, in verschillende stijlen, op het canvas werd vereeuwigd.

Binnenkort opent in het museum een nieuwe tentoonstelling ter gelegenheid van de 100 ste verjaardag van Roger Raveel.

De kunst van het drukken / 6

Wat vooraf ging

Deel 6 / De eerste uitgeversmagnaat

Christoffel Plantijn door Pieter Paul Rubbens

De pioniers die de drukkersstiel beoefenden deden dat op ambachtelijke wijze en hun oplagen bleven veeleer beperkt. Boeken waren in den beginne uitsluitend beschikbaar voor wetenschappers, religieuzen en humanisten.

Christoffel Plantijn zag dat anders. Hij heette eigenlijk Plantin, was van Franse afkomst, maar vestigde zich in 1549 in Antwerpen waar hij met zijn achtergrond als leerbewerker en boekbinder een drukkerij opende. Hij gaf zijn drukkerij de naam “De Gulden Passer” en ontwierp er een logo voor.

Het embleem van Plantijn met de “Gulden Passer’ en de bijhorende spreuk ‘Labore et constantia’ (werk en doorzettingsvermogen)


Plantijn was gehuwd met Jeanne Rivière, die hij had leren kennen in Normandië. Samen kregen ze zes dochters en een zoon. Eén dochter en één zoon stierven vroeg. Zijn andere vijf dochters leerde hij persoonlijk lezen en schrijven, zodat ze op jonge leeftijd reeds in de drukkerij konden meehelpen om de proefdrukken te lezen, zowel in het Frans, Latijn, Grieks, Spaans, Italiaans en Aramees.

Het ging Plantijn voor de wind met z’n drukkerszaak, maar hij kreeg het aan de stok met het Spaanse bewind. Hij verhuisde prompt naar Leiden (Nederland), waar hij in 1576 een nieuwe drukkerij opende en algauw benoemd werd tot drukker van de universiteit van Leiden.

Gedenksteen in Leiden


Maar ondertussen slaagde hij erin om terug in de gratie te komen van de Spaanse koning Fillips II. In 1585 keerde hij terug naar Antwerpen, waar hij zich ontpopte tot een belangrijke drukker van (Spaanse) religieuze boeken. Maar hij bleef ook wetenschappelijke en humanistische werken drukken en verwierf eveneens faam als drukker van muziekpartituren.

Plantijn geloofde sterk in de maatschappelijke rol van boeken. Hij zag het groots en begon ook met het drukken van kaarten en atlassen en zelfs het vervaardigen van wereldbollen en maakte boeken met prenten voor de ongeletterden. Naast zijn drukkerijen in Antwerpen en Leiden, opende hij ook een drukkersatelier in Parijs en Frankfurt.

In Antwerpen stelde hij aan 16 persen meer dan 50 werknemers te werk, wat voor die tijd ongezien was. Het werk werd onderling geregeld via schriftelijke ordonnanties. Hierin stonden de verantwoordelijkheden van zowel het werkvolk als van de baas genoteerd. Wie zich niet aan de afspraken hield, betaalde een boete in geld of in bier.
Plantijn bood over heel Europa de meest diverse drukwerken aan, in meerdere talen en in een record aantal lettertypes. Hij deed zelfs aan een vorm van merchandising. Christoffel Plantijn was een “marketeer” die van het drukkersambacht een commerciële bedrijvigheid maakte.

Zijn vijf dochters huwelijkte hij uit en zijn vijf schoonzoons gaf hij allemaal een functie in één van zijn drukkerijen. Bij de familie Plantijn stond het belang van de zaak steeds voorop.
Het was uiteindelijk één van de schoonzoons, Jan Moretus die samen met dochter Martina Plantijn de zaak overnam, toen Christoffel Plantijn in 1589 stierf.

Jan Moretus en Martina Plantijn

Vier jaar geleden bezocht ik het Museum Plantin-Moretus in Antwerpen. In dit prachtig museum duik je als het ware de 16 de eeuw binnen en kom je in de wereld van Plantijn terecht. Zijn persen en letterkasten zijn er nog te bewonderen, alsook boekenkasten vol met schitterende boeken.


Geraadpleegde bronnen :
museumplantinmoretus.be
visitantwerpcity.com
medium.com
Wikipedia
Illustraties : Wikipedia (publiek domein)

Poppenkastpoppenverzameling.

Nazaire Beeusaert, speelgoedfabrikant in Deinze tussen 1940 en 1960, was eveneens befaamd omwille van zijn poppenkastpoppen. Hij maakte bijna vijftig poppenkastfiguurtjes uit papier-maché, die hij voorzag van een bijpassend katoenen outfit.
Van ieder van deze poppenkastfiguurtjes hebben ze in de erfgoedafdeling van het Museum van Deinze (Mudel) een exemplaar bewaard.

In het museum hebben ze ook een exemplaar in “poppenkastpopvorm” van de goedheilige man en zijn trouwe vriend zelf.

Sinterklaas en Zwarte Piet zijn alvast heel erg hun nopjes met deze “poppenkastpoppenverzameling”, zoals men dat volgens Zwarte Piet noemt.
Alle poppenkastpoppen staan netjes opgesteld in een speciaal daarvoor voorziene glazen kast, wat men dan, zo vertelde Zwarte Piet mij, een “poppenkastpoppenverzamelingkast” noemt.

Leverancier van Sinterklaas.

In de eerste helft van de vorige eeuw was de stad Deinze, waar ik woon, een belangrijk centrum voor de speelgoedindustrie. Hier waren enkele topleveranciers van Sinterklaas gevestigd.
Eén van hen was Nazaire Beeusaert. In zijn fabriek, langs de Gentsesteenweg, startte hij omstreeks 1941 onder meer met het vervaardigen van speelgoedsoldaatjes. Geen tinnen soldaatjes, maar soldaatjes gemaakt uit papier-maché. Dat was beter voor de geldbeugel van Sinterklaas. Zo maakte hij het hele leger van Napoleon, Wellington en de Pruisen na in papier-maché. Maar ook het Belgisch koningshuis; soldaten uit Wereldoorlog I, en de gendarmerie uit die tijd kwamen aan bod.
In het Museum van Deinze (Mudel) bewaart men nog steeds een schitterende collectie van deze speelgoedsoldaatjes. Sinterklaas komt ieder jaar persoonlijk langs in het museum om ze te bewonderen. Maar niet dit jaar, helaas, want de goede heilige man is al een dagje ouder en behoort bijgevolg tot de risicogroep voor covid en daarom blijft hij zoveel mogelijk in zijn bubbel.

(wordt vervolgd)

Middeleeuwse pins.

Ik keer nog even terug naar het Yper museum, waar men een schitterende collectie middeleeuwse insignes bewaart.
Deze insignes zijn loodtinnen draagspeldjes die men overal in Europa uit de grond heeft opgegraven. Ze werden massaal gedragen vanaf de twaalfde eeuw tot midden de zestiende eeuw.
Rondreizende marskramers en verhalenvertellers boden ze te koop aan op jaarmarkten en kermissen en op alle plaatsen waar veel volk bijeen kwam. Pelgrims kochten ze als aandenken op bedevaartplaatsen. Anderen kochten ze om er hun status, levensmotto, geloof of bijgeloof mee uit te drukken.

De thematiek van de pins was zeer verschillend. Zo had je speldjes met heiligen, koningen, prinsessen, ridders en mythische figuren, maar ook speldjes met muzikanten, molenaars of scheepvaarders en er waren bijvoorbeeld ook speldjes met wapens, gebruiksvoorwerpen en dieren. Men kan geen onderwerp zo gek bedenken of men had er in de middeleeuwen een speldje voor.
Het meest in trek echter waren de speldjes met erotische voorstellingen. De gemiddelde middeleeuwer bleek lang niet zo preuts te zijn als men denkt. Speldjes met suggestieve voorstellingen van wandelende of gevleugelde penissen en vagina’s of uitbeeldingen van fantasierijke seksuele standjes werden met trots door mannen en vrouwen op de jas gedragen.

De middeleeuwse insignes die in het Yper museum worden tentoongesteld zijn meer dan de moeite waard om van naderbij te bekijken. Ze geven een unieke en soms geestige inkijk in de leefwereld van de middeleeuwse mens.

Geraadpleegde bronnen :

ypermuseum.be
medievalbadges.org
historiek.net