Monumentale bomen. (1/2)

Naar aanleiding van Open Monumentendag, stelt de erfgoedcel Cultuurregio Leie en Schelde dit jaar een aantal monumentale bomen in de Leiestreek in de kijker. Met monumentale bomen worden niet zozeer reusachtige bomen bedoeld, maar wel waardevolle bomen met een geschiedenis.
Al deze bomen moesten worden in kaart gebracht en gefotografeerd. Dat was een hele karwei voor mijn goede vriend en historicus Manu, vaste medewerker bij de erfgoedcel. Daarom heb ik hem als vrijwilliger een bescheiden handje toe gestoken. In de Leiestreek staan tientallen historische bomen, verspreid over diverse gemeenten. De meeste daarvan waren reeds opgenomen in de erfgoedbank.

Die dag gingen we samen kijken naar de vredesboom in Machelen-aan-de-Leie. In 1919 besloot men daar om een vredesboom aan te planten om de Eerste Wereldoorlog te herdenken. De keuze viel toen op een moeraseik.  De boom kreeg een plek op het centrale pleintje in het dorpscentrum, waar ook een oorlogsgedenkteken werd opgericht. 
Iets verderop, vlakbij het voormalig gemeentehuis, staat een prachtige esdoorn, die opvalt op door zijn lange slanke vorm.  Esdoorns kunnen tot 30 meter hoog worden, maar deze heeft nog wel enkele meters te gaan.

We gingen ook naar Hansbeke, deelgemeente van Deinze. Een kasteeldreef aldaar, verbindt het kasteel van Hansbeke met het dorp. Het is een zeldzaam voorbeeld van een geleide lindedreef en bestaat uit 138 zomerlinden die werden aangeplant aan het einde van de 18de eeuw. Dit was niet toevallig, want rond 1790 werd het kasteel van Hansbeke heropgebouwd. Men past hier nog altijd een traditionele snoeitechniek toe zodat men leilinden bekomt.
Ik fotografeerde de 370 meter lange dreef eerst vanop een afstand. (De dreef is de rij lagere bomen vooraan).

Hoewel de dreef privaat terrein is, gingen we ook een kijkje nemen in de dreef. We konden er vaststellen dat de leilinden toch al tijdje niet meer zijn gesnoeid.

Wat verderop, in het dorpscentrum van Hansbeke staat dit herenhuis, ook wel het “Kasteel van juffrouw Deschuijter” genoemd. Het huis, dat dateert van het einde van de 19de eeuw, is momenteel het cultuurhuis van de gemeente.

Ten oosten van het herenhuis ligt een relict van een laat 19de-eeuwse tuin. De volgroeide bomen zijn representatief voor het plantenassortiment uit de tweede helft van de 19de eeuw. Enkele van de bomen in deze tuin, voornamelijk twee oude linden, hadden de aandacht van mijn vriend Manu.
Vandaag doet de tuin dienst als openbaar parkje in het hart van het dorp.

Van Hansbeke reden we zo’n 20 km zuidwaarts, naar het kasteel van Nazareth. De heren van Nazareth hebben eeuwen op dit kasteeldomein gewoond. Het kasteel kreeg in 1771 zijn huidig uitzicht in Lodewijk XVI-stijl. Momenteel resideert de adelijke familie Kervyn de Volkaersbeke nog steeds in dit kasteel.

Wij waren op deze zeer wisselvallige dag, met mooie opklaringen maar ook met fikse onweersbuien, niet naar hier gekomen om naar het kasteel te kijken, maar wel naar enkele opmerkelijke bomen rondom het kasteel.
Daarover vertel ik volgende keer nog wat meer.

Voor God en Vaderland.

Voor we aankwamen in Wichelen (zie vorig logje), hadden we in de buurt nog even halt gehouden in Overmere, een deelgemeente van Berlare. De kerk van Overmere staat aan een drukke baan, waar dagelijks duizenden auto’s en fietsers voorbij rijden.

Weinig mensen die hier voorbij komen slaan acht op het standbeeld naast de kerk. Nochtans is het niet zomaar een standbeeld. Op deze eigenste plek werd een stukje vaderlandse geschiedenis geschreven.

Hier kwamen op 12 oktober van het jaar 1798 een aantal jonge mannen, voornamelijk boerenzonen, bij elkaar. De Franse Revolutie was nog volop aan de gang en deze mannen waren misnoegd over de antigodsdienstige politiek die de Franse bezetter voerde en over de hoge belastingen die hen werden opgelegd.
Maar ze protesteerden vooral tegen een nieuwe wet waardoor bij loting jongelingen een vijf jaar lange, verplichte legerdienst moesten vervullen. Deze wet zette heel wat kwaad bloed bij de plattelandsbevolking, temeer omdat de loting niet fair verliep en de meer vermogende mannen zich tegen betaling eraan konden onttrekken. Hun protest leidde uiteindelijk tot een grote algemene opstand, die de geschiedenis zou ingaan als “de Boerenkrijg”.

De opstandelingen hadden als leuze “Voor Outer en Heerd” (“voor altaar en haard”) en werden door de Fransen brigands (struikrovers) genoemd. De boeren vochten voor “God en Vaderland”, maar werden helaas twee maanden later reeds in Hasselt verslagen door de Franse troepen.
Daarna was de repressie door het Franse regime bijzonder hard, waarbij de meeste leiders van de opstand werden terechtgesteld (190 gefusilleerden). Er volgden 3000 aanhoudingen en honderden deportaties. Alles bij elkaar vielen er in deze opstand meer dan 15.000 doden.

Het Boerenkrijgmonument, naast de kerk, werd in 1898 opgericht ter herdenking van 100 jaar boerenkrijg. Het beeld werd gemaakt door kunstenaar Aloïs De Beule, die twee dorpsfiguren gebruikte als model voor het beeld.

Aan de overkant van de straat staat het oud-gemeentehuis van het dorp. Het dateert uit de 17e eeuw en was toen een afspanning en herberg, waar man en paard even konden rusten onderweg. Later werd het verbouwd tot een landhuis van een adellijke familie. In de 20e eeuw deed het huis dienst als gemeentehuis en thans biedt het onderdak aan een bibliotheek, trouwzaal, vergaderruimte en documentatiecentrum van de Heemkundige kring.

Voorzijde van het Oud-gemeentehuis
Achterzijde van het Oud-gemeentehuis

Schutterstreffen. (2/2)

Op zondag 21 augustus trok een bonte stoet door de straten van onze stad. Het waren schuttersgilden en allerhande schuttersverenigingen uit verschillende landen van Europa die er een optocht hielden. Ik stond langs het parcours en maakte er enkele beelden van deze merkwaardige, maar kleurrijke optocht.

Nog veel meer mooie foto’s van deze bijzondere optocht kan je zien op de blog van Fotorantje.

Schutterstreffen. (1/2)

In het Museum van Deinze en de Leiestreek (Mudel) loopt nog steeds een tentoonstelling omtrent de geschiedenis van de schuttersgilden, waarover ik eerder dit jaar reeds een berichtje op deze blog plaatste. Die tentoonstelling is er omwille van het “Europees Schutterstreffen”, een driejaarlijks feest waarbij schutterijen en schuttersgilden uit gans Europa elkaar ontmoeten.
Vorige week gebeurde dat in onze stad Deinze. Op zaterdag waren er Konings- en Prinsenschietingen op het terrein van de Sint-Sebastiaansgilde van Deinze. Zowel handboogschutters, als kruisboogschutters en geweerschutters waren er welkom. Het was vooral een gezellig samenzijn. Tussendoor werd er geschoten naar vogels die zich in blauwe bakken op hoogtewerkers bevonden. Dat bleek zo gedaan te zijn om organisatorische redenen.

Op zondag was er dan een optocht door de centrumstraten van onze stad van ongeveer 250 schuttersgroepen. Vrouwtjelief en ik gingen een kijkje nemen. Het was meteen ook onze eerste gezamelijke uitstap in bijna tien maanden. We hadden langs het parcours zelfs een bankje gevonden zodat Vrouwtjelief niet de hele tijd hoefde recht te staan. Intussen maakte ik wat kiekjes van fanfares en trommelaars, maar vooral van markante figuren van allerlei pluimage, die voorbij kwamen.

Om de dames op deze foto beter tot hun recht te laten komen, heb ik de achtergrond gewist.

Volgende keer nog meer sfeerbeelden van deze, toch wel merkwaardige optocht.

Shoot.

Vorige week was ik uitgenodigd op de officiële opening van de tentoonstelling “Shoot” in het Mudel en dat was voor mij vooral een blij weerzien met de vrienden en collega’s, die ik al zes maanden heb moeten missen doordat ik mijn vrijwillerswerk tijdelijk heb moeten stopzetten door de ziekte van mijn echtgenote. Het heeft mijn verlangen om terug aan de slag te gaan, alleen maar aangewakkerd.

Komende zomer, in de maand augustus, komen alle schuttersverenigingen van Europa naar onze stad Deinze voor het driejaarlijks schutterstreffen.
Naar aanleiding daarvan organiseert het Museum van Deinze en de Leiestreek een interessante tentoonstelling omtrent het schutterswezen als cultureel erfgoed.

Schuttersgilden ontstonden op het einde van de 13e eeuw in de grotere steden van het graafschap Vlaanderen en het hertogdom Brabant. Aanvankelijk was het hun voornaamste taak om de stad te beschermen tegen externe aanvallen en de orde, rust en veiligheid van de inwoners te vrijwaren. In de 15e eeuw verdween het militair belang van de gilden en evolueerden deze naar sociale genootschappen, waarbij de nadruk kwam te liggen op het recreatieve en sportieve aspect. Regelmatig werden daarbij ook prijsschietingen georganiseerd.
Net zoals alle gilden, hadden ook de schuttersgilden een patroonheilige. Bij de handboogschutters was dat doorgaans Sint-Sebastiaan, terwijl de kruisboogschutters meestal opteerden voor Sint-Joris.
In onze stad zijn nog steeds vijf schuttersverenigingen actief, waarvan de oorsprong van de oudste vereniging teruggaat tot 1428.

Voor deze tentoonstelling ontleende het Mudel bij het S.T.A.M. in Gent dit groot schilderij van een onbekende meester uit de 17e eeuw. Het schilderij toont een tafereel in Gent in 1612, toen Aartshertogin Isabella daar deelnam aan de koningsschieting van het Sint-Jorisgilde, omringd door haar hofhouding en een enthousiaste menigte. (klik op de afbeelding om te vergroten)

“Shoot” behandelt de geschiedenis van het schutterswezen en stelt heel wat waardevol schutterserfgoed tentoon. Daarnaast worden enkele linken gelegd naar belangrijke kunstenaars in de Leiestreek die zelf actief waren als schutter, zoals Gustave De Smet en Constant Permeke.
De tentoonstelling loopt nog tot 25 september. Over mijn bezoek aan het Mudel vertel ik later nog iets meer.

Hierboven een zeer oude foto uit 1879, genomen in Deinze bij een prijsschieting van de handboogschuttersgilde Sint-Sebastiaan.
(Collectie Mudel)

Van koer tot koer.

Komende zondag 24 april is het opnieuw erfgoeddag, die dit jaar “onderwijs” als thema heeft. Naar aanleiding daarvan heeft de erfgoedcel cultuurregio Leie & Schelde een gloednieuwe brochure uitgebracht onder de titel “Van koer tot koer”, waar ikzelf een tijd geleden als vrijwilliger voor een deeltje heb aan meegewerkt. De brochure omvat drie uitgestippelde fietsroutes die leiden langs oude gemeenteschooltjes in de Leiestreek. Hiermee wil de erfgoedcel opnieuw het roerend en immaterieel erfgoed uit onze regio in de kijker zetten.
Bij elk van de schooltjes vind men in de brochure tekst, foto’s en uitleg omtrent de geschiedenis van het schooltje in kwestie. Interessant voor mensen die op deze manier er eens met de fiets op uit willen trekken om onze streek te verkennen.
Om een idee te geven, scande ik enkele bladzijden van de brochure in voor deze blog.

(Klik op een afbeelding om te vergroten)

Uit mijn eigen archief haalde ik deze foto die ik in 2018 maakte op de speelplaats van het Katholieke gemeenteschooltje in Grammene.

Geïnteresseerden vinden HIER en HIER nog veel meer info over de erfgoeddag, deze brochure en de scholentoer.