Monumentale bomen. (2/2)

Mijn vriend Manu en ik waren aan het Kasteel van Nazareth om aldaar enkele waardevolle bomen te bekijken, die door hun ouderdom en geschiedkundige waarde, terecht als erfgoed kunnen worden beschouwd.

Aan de aanpalende Deinzestraat kan men een aantal prachtige lindendreven zien. Deze dreven werden aangelegd rond het ”Meulenaarskasteel’, een ander kasteel dat hier ooit in de nabijheid stond, maar in verval kwam en in 1974 onder de sloophamer ging. De lindendreven bleven echter behouden.
De dreven komen al voor op een kaart uit de 18de eeuw. De afgestorven bomen zijn in de loop der jaren vervangen door nieuwe exemplaren, maar in de dreven staan nog steeds 18de-eeuwse lindes. 

Verschillende rechte en straalsgewijze ingeplante dreven aan de noordzijde van het kasteeldomein verbinden de kerk en de omliggende dorpsstraten met het kasteel. In de 125 meter lange dreef die vanaf de kasteeltoegang in de richting van een kapelletje loopt staan 26 “opgaande eiken”.

De bomen reiken metershoog alsof ze de dreigende regenwolken willen tegenhouden.

Na een pittige regenbui, maakte ik gebruik van het waterige zonlicht dat door de wolken kwam priemen om enkele sfeervolle foto’s te maken.

Ikzelf maakte foto’s voor de erfgoedbank en deze blog, maar de meest bijzondere bomen van Nazareth werden ook in beeld gebracht door twee echte fotografen (Raïs De Weirdt en Koen Willaert).
Zij deden alle voorbije seizoenen, en telkens er een mooie lichtinval was haasten zij zich naar de plek waar de bomen staan om er het perfecte beeld te maken. Dat resulteerde in een boek, waarvoor het historisch wetenschappelijk onderzoek werd gedaan door Manuel Vandenabeele (Manu voor de vrienden 🙂 ).


Bron : Erfgoedbank Leie & Schelde
inventaris.onroerenderfgoed.be

Monumentale bomen. (1/2)

Naar aanleiding van Open Monumentendag, stelt de erfgoedcel Cultuurregio Leie en Schelde dit jaar een aantal monumentale bomen in de Leiestreek in de kijker. Met monumentale bomen worden niet zozeer reusachtige bomen bedoeld, maar wel waardevolle bomen met een geschiedenis.
Al deze bomen moesten worden in kaart gebracht en gefotografeerd. Dat was een hele karwei voor mijn goede vriend en historicus Manu, vaste medewerker bij de erfgoedcel. Daarom heb ik hem als vrijwilliger een bescheiden handje toe gestoken. In de Leiestreek staan tientallen historische bomen, verspreid over diverse gemeenten. De meeste daarvan waren reeds opgenomen in de erfgoedbank.

Die dag gingen we samen kijken naar de vredesboom in Machelen-aan-de-Leie. In 1919 besloot men daar om een vredesboom aan te planten om de Eerste Wereldoorlog te herdenken. De keuze viel toen op een moeraseik.  De boom kreeg een plek op het centrale pleintje in het dorpscentrum, waar ook een oorlogsgedenkteken werd opgericht. 
Iets verderop, vlakbij het voormalig gemeentehuis, staat een prachtige esdoorn, die opvalt op door zijn lange slanke vorm.  Esdoorns kunnen tot 30 meter hoog worden, maar deze heeft nog wel enkele meters te gaan.

We gingen ook naar Hansbeke, deelgemeente van Deinze. Een kasteeldreef aldaar, verbindt het kasteel van Hansbeke met het dorp. Het is een zeldzaam voorbeeld van een geleide lindedreef en bestaat uit 138 zomerlinden die werden aangeplant aan het einde van de 18de eeuw. Dit was niet toevallig, want rond 1790 werd het kasteel van Hansbeke heropgebouwd. Men past hier nog altijd een traditionele snoeitechniek toe zodat men leilinden bekomt.
Ik fotografeerde de 370 meter lange dreef eerst vanop een afstand. (De dreef is de rij lagere bomen vooraan).

Hoewel de dreef privaat terrein is, gingen we ook een kijkje nemen in de dreef. We konden er vaststellen dat de leilinden toch al tijdje niet meer zijn gesnoeid.

Wat verderop, in het dorpscentrum van Hansbeke staat dit herenhuis, ook wel het “Kasteel van juffrouw Deschuijter” genoemd. Het huis, dat dateert van het einde van de 19de eeuw, is momenteel het cultuurhuis van de gemeente.

Ten oosten van het herenhuis ligt een relict van een laat 19de-eeuwse tuin. De volgroeide bomen zijn representatief voor het plantenassortiment uit de tweede helft van de 19de eeuw. Enkele van de bomen in deze tuin, voornamelijk twee oude linden, hadden de aandacht van mijn vriend Manu.
Vandaag doet de tuin dienst als openbaar parkje in het hart van het dorp.

Van Hansbeke reden we zo’n 20 km zuidwaarts, naar het kasteel van Nazareth. De heren van Nazareth hebben eeuwen op dit kasteeldomein gewoond. Het kasteel kreeg in 1771 zijn huidig uitzicht in Lodewijk XVI-stijl. Momenteel resideert de adelijke familie Kervyn de Volkaersbeke nog steeds in dit kasteel.

Wij waren op deze zeer wisselvallige dag, met mooie opklaringen maar ook met fikse onweersbuien, niet naar hier gekomen om naar het kasteel te kijken, maar wel naar enkele opmerkelijke bomen rondom het kasteel.
Daarover vertel ik volgende keer nog wat meer.

Voor God en Vaderland.

Voor we aankwamen in Wichelen (zie vorig logje), hadden we in de buurt nog even halt gehouden in Overmere, een deelgemeente van Berlare. De kerk van Overmere staat aan een drukke baan, waar dagelijks duizenden auto’s en fietsers voorbij rijden.

Weinig mensen die hier voorbij komen slaan acht op het standbeeld naast de kerk. Nochtans is het niet zomaar een standbeeld. Op deze eigenste plek werd een stukje vaderlandse geschiedenis geschreven.

Hier kwamen op 12 oktober van het jaar 1798 een aantal jonge mannen, voornamelijk boerenzonen, bij elkaar. De Franse Revolutie was nog volop aan de gang en deze mannen waren misnoegd over de antigodsdienstige politiek die de Franse bezetter voerde en over de hoge belastingen die hen werden opgelegd.
Maar ze protesteerden vooral tegen een nieuwe wet waardoor bij loting jongelingen een vijf jaar lange, verplichte legerdienst moesten vervullen. Deze wet zette heel wat kwaad bloed bij de plattelandsbevolking, temeer omdat de loting niet fair verliep en de meer vermogende mannen zich tegen betaling eraan konden onttrekken. Hun protest leidde uiteindelijk tot een grote algemene opstand, die de geschiedenis zou ingaan als “de Boerenkrijg”.

De opstandelingen hadden als leuze “Voor Outer en Heerd” (“voor altaar en haard”) en werden door de Fransen brigands (struikrovers) genoemd. De boeren vochten voor “God en Vaderland”, maar werden helaas twee maanden later reeds in Hasselt verslagen door de Franse troepen.
Daarna was de repressie door het Franse regime bijzonder hard, waarbij de meeste leiders van de opstand werden terechtgesteld (190 gefusilleerden). Er volgden 3000 aanhoudingen en honderden deportaties. Alles bij elkaar vielen er in deze opstand meer dan 15.000 doden.

Het Boerenkrijgmonument, naast de kerk, werd in 1898 opgericht ter herdenking van 100 jaar boerenkrijg. Het beeld werd gemaakt door kunstenaar Aloïs De Beule, die twee dorpsfiguren gebruikte als model voor het beeld.

Aan de overkant van de straat staat het oud-gemeentehuis van het dorp. Het dateert uit de 17e eeuw en was toen een afspanning en herberg, waar man en paard even konden rusten onderweg. Later werd het verbouwd tot een landhuis van een adellijke familie. In de 20e eeuw deed het huis dienst als gemeentehuis en thans biedt het onderdak aan een bibliotheek, trouwzaal, vergaderruimte en documentatiecentrum van de Heemkundige kring.

Voorzijde van het Oud-gemeentehuis
Achterzijde van het Oud-gemeentehuis

Een mural met een lang verhaal. (2/2)

In Wichelen, het geboortedorp van mijn vrouw, prijkt op de gevel van een huis naast de pastorij een mooie mural. De blikvanger op die muurschildering is de afbeelding van de Byzantijnse keizerin Theophanu uit de oudheid. Wij vroegen ons af wat de link was tussen deze keizerin uit de oudheid en dit kleine Oost-Vlaamse dorp?
Zoals ik vorige keer al vertelde was ze in het jaar 972 gehuwd met Otto II, de zoon van de Rooms-Duitse Keizer. Ter gelegenheid van haar huwelijk kreeg ze van haar schoonvader Otto I, een bruidschat. Die bruidschat omvatte vooral Rooms Katholieke schatten en eigendommen. Zo was ook de abdij van Nijvel een onderdeel van haar bruidschat.

De abdijen in die tijd waren op zich ook rijk en bezaten heel wat eigendommen en landgoed. De abdij van Nijvel was onder meer eigenaar van een aantal nederzettingen aan de Schelde. Wichelen was toen zo’n nederzetting die toebehoorde aan de abdij van Nijvel.
Doordat de abdij van Nijvel aan de prinses werd geschonken, werden alle bezittingen van de abdij eveneens haar eigendom. Zo kwam het dat prinses Theophanu, van het jaar 972 tot aan haar dood in 991, de eigenares was van wat nu het dorp Wichelen is. Da’s dus de link.

Of Keizerin Theophanu ooit haar eigendom heeft bezocht en in de nederzettingen aan de Schelde is geweest, valt te betwijfelen. Ze bracht een groot deel van haar tijd door in de katholieke Sint-Pantaleonkerk in Keulen, gesticht door aartsbisschop Bruno (die de broer was van haar schoonvader), ofwel in de Hagia Sophia, de toen nog oosters-orthodoxe kathedraal in Constantinopel (het huidige Istanboel).
Vandaar dat deze beide kerken ook op de mural in Wichelen zijn afgebeeld.

Onderaan de mural is een natuurlijk tafereel geschilderd. Dit verwijst naar de Bergermeersen, het natuur- en overstromingsgebied aan de Schelde, aan de rand van het dorp. Daar werden de voorbije jaren heel wat archeologische vondsten gedaan tijdens baggerwerken, die erop wijzen dat deze regio in die tijd toch wel enig belang had.
In maart van vorig jaar maakte ik in de Bergermeersen nog een mooie wandeling, waarvan ik achteraf een verslag postte op deze blog.

Een mural dus met een lang verhaal, of hoe een klein dorp in Vlaanderen toch een rijke geschiedenis kan hebben.

Een week later bezochten wij, in de pastorij van het dorp, een kleine tentoonstelling over Keizerin Theophanu en de archeologische opgravingen in de Bergermeersen. Aan de andere kant van de pastorij staat de Sint-Gertrudiskerk van Wichelen.

Vrouwtjelief en ik gingen binnen in de kerk een kijkje nemen. Dit is de kerk waarin wij zijn getrouwd, volgende week precies 36 jaar geleden. Ook dat is dus intussen al een lang verhaal. 🙂

Een mural met een lang verhaal. (1/2)

Drie weken geleden, op een mooie zomeravond, waren wij in Wichelen, het geboortedorp van mijn echtgenote, gelegen tussen Gent en Dendermonde. Ons oog viel daar op een muurschildering op de gevel van een huis naast de Pastorij.
Een mooie, maar ietwat vreemde mural die daar recent werd aangebracht. Ik maakte er enkele foto’s van.
Een paar dagen later kreeg Vrouwtjelief een brochure in de bus van de Heemkundige kring van Wichelen. Daarin stond wat meer uitleg over deze mural. De dame die prominent op de gevel staat afgebeeld blijkt de Byzantijnse Keizerin Theophanu te zijn. De mural werd geschilderd door kunstenaar Gunther Cazn Baeyens, naar aanleiding van het 1050 jarig bestaan van het dorp.

Maar, zo vroegen wij ons af, waarom staat een Byzantijnse keizerin uit de oudheid op een muurschildering in Wichelen ? Er blijkt wel degelijk een link te zijn. In de brochure van de heemkundige kring staat een lang en ietwat ingewikkeld verhaal om dat uit te leggen. Maar ik zal proberen om het kort en eenvoudig na te vertellen.

In het jaar 395 na Chr. werd het Romeinse Rijk opgesplitst in twee helften : het West-Romeinse Rijk en het Oost-Romeinse Rijk. In het West-Romeinse Rijk brak men met de Romeinse gebruiken, religies en taal, maar dat rijk ging algauw ten onder aan versplintering in verschillende koningrijken. Tot in het jaar 962 de Duitse koning Otto I door de Paus van Rome tot keizer van het Duitse Rijk werd gekroond.
In het Oost-Romeinse Rijk, later het Byzantijnse Rijk genoemd, hield men de Romeinse tradities wel in eer en zij vonden die Otto I maar een nepkeizer. Voor hen was de keizer van Byzantium de enige waardige opvolger van de Romeinse keizers.

Twee tegenovergestelde visies dus. Daar moest oorlog van komen. Maar men was toen niet zo erg belust op alweer een oorlog. Men zocht naar een diplomatieke oplossing, wat in die tijd altijd neerkwam op een huwelijk. Als men prinses Theophanu, de toen 12-jarige dochter van de Byzantijnse keizer, zou uithuwelijken aan de 16-jarige Otto II, zoon van de Duitse keizer, dan was de zaak beklonken.
En zo geschiedde. Op 14 april van het jaar 972 stapten beiden in het huwelijksbootje. Prins Otto II werd later keizer van het Duitse Rijk en zijn vrouw Theophanu werd keizerin. Door haar werden twee visies, twee Rijken en twee religies verenigd.

Een mooi verhaal, maar wat heeft deze historie te maken met het Oost-Vlaamse dorpje Wichelen ? Dat vertel ik jullie in het tweede deel van dit logje.

De kroning door Christus van Otto II en Theophanu (ivoren boekomslag ca. 983)
Foto : Wikipedia Commons

Schutterstreffen. (2/2)

Op zondag 21 augustus trok een bonte stoet door de straten van onze stad. Het waren schuttersgilden en allerhande schuttersverenigingen uit verschillende landen van Europa die er een optocht hielden. Ik stond langs het parcours en maakte er enkele beelden van deze merkwaardige, maar kleurrijke optocht.

Nog veel meer mooie foto’s van deze bijzondere optocht kan je zien op de blog van Fotorantje.